Economische impact Iranoorlog: minder heftig dan energiecrisis 2022

Wouter Smit · 2026-03-24

Het is een vraag die veel mensen bezighoudt: wat betekent de oplopende spanning in het Midden-Oosten voor onze portemonnee? Volgens nieuwe berekeningen van De Nederlandsche Bank kan een escalatie van het conflict de Nederlandse economie behoorlijk raken. Maar er is ook een belangrijke nuance. Zelfs in het meest negatieve scenario verwacht DNB dat de gevolgen voor huishoudens minder ingrijpend zijn dan tijdens de energiecrisis van 2022. Dat is best opmerkelijk als je bedenkt hoe die energiecrisis voelde. We zaten allemaal met stijgende rekeningen, onzekerheid over de winter, en het gevoel dat alles duurder werd. Toch zegt de toezichthouder nu dat een eventuele Iranoorlog anders uitpakt. Waarom eigenlijk? ### Waarom deze crisis anders kan uitpakken Ten eerste hebben we lessen getrokken uit 2022. Nederland en Europa zijn minder afhankelijk geworden van Russisch gas, en we hebben onze energievoorziening gediversifieerd. Dat betekent dat prijsschokken minder snel doorslaan naar onze maandelijkse lasten. Bovendien staan bedrijven en overheden nu alerter op dit soort risico's. Ten tweede is de economische situatie anders. In 2022 kwamen de energieprijzen op een moment dat de economie al onder druk stond. Nu is er meer veerkracht in het systeem. Niet dat het makkelijk wordt - integendeel. Maar de klap zou beter opgevangen kunnen worden. ### Wat DNB precies berekende De doorrekeningen van DNB kijken naar verschillende scenario's. In het meest extreme geval - een volledige escalatie van het conflict - zou de Nederlandse economie krimpen en de inflatie oplopen. Maar zelfs dan blijft de impact op huishoudens beperkter dan twee jaar geleden. Dat komt door een combinatie van factoren: - Onze energievoorraden zijn beter gevuld - We hebben alternatieve leveranciers gevonden - De overheid heeft instrumenten ontwikkeld om snel in te grijpen - Consumenten zijn bewuster geworden van hun energieverbruik ### Hoe dit jouw dagelijks leven raakt Stel je voor: de spanning loopt verder op, en de olieprijzen schieten omhoog. Wat merk jij daarvan? Waarschijnlijk eerst aan de pomp, waar benzine en diesel duurder worden. Maar volgens DNB zouden de effecten op voedselprijzen en andere dagelijkse uitgaven minder extreem zijn dan in 2022. Dat betekent niet dat je niets merkt. Integendeel. Maar het verschil zit 'm in de intensiteit. Waar de energiecrisis voelde als een klap die alles raakte, zou een conflict in het Midden-Oosten meer gerichte effecten hebben. En dat maakt het voor huishoudens beter te overzien. ### Vergelijking met 2022: de cijfers Laten we even terugkijken naar die energiecrisis. In het najaar van 2022 steeg de inflatie naar ruim 14% - een recordhoogte. Energiecontracten werden onbetaalbaar voor veel mensen, en de overheid moest met noodmaatregelen komen. Volgens de huidige berekeningen zou een vergelijkbare escalatie in het Midden-Oosten leiden tot een inflatiestijging, maar minder extreem. De exacte cijfers variëren per scenario, maar de kernboodschap is duidelijk: we zijn beter voorbereid. ### Wat je zelf kunt doen Het klinkt misschien cliché, maar voorbereiding helpt. Zorg dat je weet wat je maandelijkse vaste lasten zijn, en houd een buffer voor onverwachte uitgaven. Check je energiecontract - weet wanneer het afloopt en wat je opties zijn. En blijf op de hoogte van ontwikkelingen, zonder je dagelijks leven erdoor te laten beheersen. Want dat is misschien wel het belangrijkste inzicht uit deze berekeningen: we hebben meer veerkracht dan we soms denken. De energiecrisis van 2022 was zwaar, maar we zijn er sterker uitgekomen. En die ervaring helpt ons nu. ### De rol van beleid en voorbereiding Wat deze analyse ook laat zien, is dat beleid ertoe doet. De maatregelen die na 2022 zijn genomen - diversificatie van energieleveranciers, opslagcapaciteit vergroten, consumentenbescherming versterken - maken nu het verschil. Het is een reminder dat investeren in veerkracht loont, zelfs als het op korte termijn kosten met zich meebrengt. Dus ja, de situatie in het Midden-Oosten is zorgelijk. En nee, we kunnen de gevolgen niet helemaal uitsluiten. Maar wat DNB's berekeningen laten zien, is dat Nederland beter bestand is tegen economische schokken dan twee jaar geleden. En dat is, in onzekere tijden, een belangrijk besef.