Energiecrisis: Waarom wachten we op besparingsmaatregelen?

Sarah Jenkins · 2026-03-29

Elke zondag schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan in zijn rubriek De Broeikas over wat hem opvalt. En deze week valt hem vooral één ding op: we zitten midden in een nieuwe energiecrisis, maar het kabinet vindt besparingsmaatregelen niet nodig. Dat voelt een beetje als naar een brand staren en zeggen: 'Ach, het zal wel uitdoven vanzelf.' We kennen het gevoel natuurlijk. Vorig jaar schoten de energieprijzen omhoog en stonden we allemaal met onze handen in het haar. Nu lijkt het alsof we die les alweer vergeten zijn. Terwijl de signalen opnieuw rood kleuren. ### Waarom actie nú nodig is Het gekke is, we weten precies wat er kan gebeuren. Toen de gasprijzen vorig jaar piekten, zagen we huishoudens die moeite hadden om de rekeningen te betalen. Bedrijven die hun deuren moesten sluiten. En nu? Nu kijken we weer toe. Alsof we denken: 'Ach, het komt wel goed.' Maar wachten tot het te laat is, dat is geen strategie. Dat is gewoon hopen op het beste. En in de tussentijd gebeurt er dit: - Energieprijzen blijven fluctueren en kunnen elk moment weer stijgen - Onzekerheid voor zowel huishoudens als bedrijven - Gemiste kansen om structureel energie te besparen - Vertraging in de overgang naar duurzame energiebronnen ### De kosten van uitstelgedrag Laten we even rekenen. Stel, een gemiddeld huishouden verbruikt zo'n 1.500 kubieke meter gas per jaar. Als de prijs met slechts 10 cent per kubieke meter stijgt, praat je al over 150 euro extra op jaarbasis. Voor veel gezinnen maakt dat echt verschil. En voor bedrijven? Die kijken vaak naar investeringen in energiebesparing. Maar als de overheid geen duidelijk signaal geeft, waarom zouden ze dan nu investeren? Ze wachten liever af. En zo lopen we innovatie mis. Er is een bekend gezegde: 'Een gewaarschuwd mens telt voor twee.' Maar soms lijkt het alsof we die waarschuwingen liever negeren. Alsof we denken dat problemen vanzelf oplossen als we er maar lang genoeg naar kijken. ### Wat we wél kunnen doen Het mooie is, we hoeven niet machteloos toe te kijken. Er zijn genoeg stappen die we kunnen zetten, zowel individueel als collectief. Kleine aanpassingen in huis kunnen al verschil maken. Denk aan: - Thermostaat een graadje lager zetten - Slimme meters gebruiken om verbruik te monitoren - Isolatie verbeteren waar mogelijk - Apparaten niet onnodig op standby laten staan Maar het gaat verder dan dat. We moeten ook nadenken over hoe we onze energie opwekken. Zonnepanelen worden steeds betaalbaarder. Warmtepompen zijn in opkomst. En windenergie op zee ontwikkelt zich in rap tempo. ### De rol van beleidsmakers Hier komt de bal bij het kabinet te liggen. Want zonder duidelijke richting blijven we steken in kortetermijndenken. Wat we nodig hebben is een visie die verder kijkt dan de volgende verkiezingen. Zoals Jeroen Kraan het zegt in zijn column: 'De vooruitziende blik is ver te zoeken.' En dat is precies het probleem. We reageren op crises in plaats van ze te voorkomen. We doen brandjes blussen in plaats van brandveilige gebouwen te maken. Een vriend van me zei laatst iets wat bleef hangen: 'We plannen onze vakanties verder vooruit dan onze energievoorziening.' En hij heeft gelijk. We maken uitgebreide reisschema's, maar denken nauwelijks na over hoe we over vijf jaar energie opwekken en gebruiken. ### Conclusie: Tijd voor actie Dus laten we die vraag nog eens stellen: gaan we wachten tot het te laat is? Of pakken we het nu aan? Het antwoord lijkt me duidelijk. We hebben de kennis, we hebben de technologie, we hebben de ervaring van vorig jaar. Wat we nodig hebben is de wil om te veranderen. Om niet te wachten tot de volgende crisis ons overvalt, maar om nu al stappen te zetten. Voor onszelf, voor onze portemonnee, en voor de generaties na ons. Want één ding is zeker: energie wordt alleen maar belangrijker in onze samenleving. Laten we er dan ook verstandig mee omgaan. Niet morgen, maar vandaag.