Hoe idealisten het systeem veranderen voor duurzaamheid

Michael Williams · 2026-03-09

Je voelt het vast ook. Die klimaatcrises, economische ongelijkheid en politieke instabiliteit die wereldwijd voelbaar zijn. Het kan je soms behoorlijk moedeloos maken, dat gevoel dat het systeem niet meer werkt. Maar wat als je ziet hoe mensen wél het verschil maken? Joris Postema volgt in zijn werk drie bevlogen idealisten die elk op hun eigen manier proberen het systeem aan te pakken. Het mooie is: ze doen het allemaal anders. Van binnenuit, van buitenaf, met diplomatie of met actie. En dat geeft hoop. ### Drie wegen naar verandering Wat deze drie mensen gemeen hebben, is hun vastberadenheid. Maar hun aanpak verschilt fundamenteel. Het laat zien dat er niet één juiste manier is om verandering te creëren. Soms werkt het van binnenuit, soms moet je juist van buitenaf druk uitoefenen. Henk Ovink werkt als internationaal waterdiplomaat vanuit New York. Hij probeert het systeem van binnenuit te veranderen, door met overheden en grote organisaties samen te werken. Het is het geduldige werk van kleine stapjes zetten binnen bestaande structuren. Pippi van Ommen, medeoprichter van Extinction Rebellion in Amsterdam, kiest voor een andere aanpak. Zij gelooft in burgerlijke ongehoorzaamheid en directe actie om aandacht te vragen voor de klimaatcrisis. Het is de weg van de straat, van het creëren van zichtbare druk. En dan is er Tadzio Müller, de Berlijnse klimaatactivist en antifascist. Zijn aanpak combineert verschillende strategieën - hij werkt zowel binnen als buiten het systeem, afhankelijk van wat nodig is. ### Waarom verschillende aanpakken nodig zijn Wat ik hier zo interessant aan vind, is dat geen van deze aanpakken perfect is. Maar samen vormen ze een spectrum van mogelijkheden. Het is een beetje zoals gereedschap - soms heb je een hamer nodig, soms een schroevendraaier. - Van binnenuit werken kan langzaam voelen, maar bereikt soms plekken waar andere methoden niet komen - Directe actie creëert urgentie en zet zaken op de agenda - Een hybride aanpak kan het beste van beide werelden combineren Zoals een van hen ooit zei: "Verandering komt nooit van één kant. Het is een samenspel van druk van buiten en wil van binnen." ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je nu: leuk verhaal, maar wat kan ik ermee? Dat is precies het punt. Deze drie mensen laten zien dat je op verschillende manieren impact kunt maken. Jij hoeft niet alle drie de rollen te spelen. Kijk eens naar je eigen situatie. Waar zit jij in het systeem? Wat voor type veranderaar ben jij? Sommige mensen zijn geboren diplomaten, anderen zijn natuurlijke activisten. En dat is prima. Het belangrijkste is dat je iets doet. Kleine acties tellen ook mee. Praat met je buren over duurzaamheid, schrijf een brief aan je gemeente, of word lid van een lokale initiatiefgroep. Het systeem verander je niet in één dag, maar elke stap telt. ### De kracht van diversiteit in aanpak Wat deze drie idealisten ons leren, is dat we diversiteit in aanpak nodig hebben. Als iedereen hetzelfde doet, bereiken we nooit brede verandering. Soms moet er iemand zijn die het systeem van binnenuit kent, en soms moet er iemand zijn die ertegenaan schopt. Het is geen kwestie van welke aanpak beter is. Het is een kwestie van welke aanpak wanneer werkt. En soms werken ze zelfs samen - de activist creëert de ruimte voor de diplomaat om te werken, en andersom. Dus de volgende keer dat je moedeloos wordt van alle crises in de wereld, denk dan aan deze drie mensen. Denk aan alle verschillende manieren waarop verandering mogelijk is. En vraag jezelf af: welke stap kan ik vandaag zetten? Welk stukje van het systeem kan ik vandaag een beetje beter maken? Want dat is uiteindelijk hoe verandering werkt. Niet door één grote revolutie, maar door duizenden kleine acties van mensen die niet wachten tot iemand anders het doet. Jij bent die iemand. Wij zijn die iemand. En samen kunnen we het systeem stapje voor stapje veranderen.