Hoe idealisten het systeem voor duurzaamheid veranderen

Pieter De Groot · 2026-03-09

Je voelt het overal, toch? Klimaatcrises, economische ongelijkheid, politieke instabiliteit. Het kan soms overweldigend aanvoelen. Alsof je als individu weinig kunt doen tegen zulke grote systemen. Maar wat als je ziet hoe drie bevlogen mensen het wél proberen? Joris Postema volgt in zijn werk 'Het systeem' precies zulke mensen. Drie idealisten die elk op hun eigen manier het verschil maken. Ze werken niet binnen de gebaande paden, maar zoeken naar nieuwe manieren om verandering te creëren. ### Drie wegen naar verandering Wat me het meest raakt, is hoe verschillend hun aanpakken zijn. Het zijn geen eenheidsworsten die allemaal hetzelfde doen. Nee, ze hebben hun eigen strategie ontwikkeld, passend bij wie ze zijn en wat ze kunnen. - Henk Ovink werkt als internationaal waterdiplomaat vanuit New York - Pippi van Ommen is medeoprichter van Extinction Rebellion in Amsterdam - Tadzio Müller is klimaatactivist en antifascist in Berlijn Ze wonen in verschillende steden, hebben verschillende achtergronden, maar delen één ding: de overtuiging dat het systeem moet veranderen. ### Van binnenuit versus van buitenaf Wat fascinerend is aan deze drie verhalen, is het spectrum van aanpakken. Ovink werkt vanuit een diplomatieke positie, binnen de systemen die er al zijn. Hij probeert verandering te bewerkstelligen door te praten met beleidsmakers, door invloed uit te oefenen op de plekken waar beslissingen worden genomen. Aan de andere kant zie je Van Ommen en Müller, die meer vanuit activistische hoek komen. Zij vragen aandacht voor de urgentie van de klimaatcrisis, soms met methodes die buiten de traditionele kaders vallen. Het is niet óf het één óf het ander, blijkt uit deze verhalen. We hebben beide soorten veranderaars nodig. ### De kracht van persoonlijke verhalen Postema laat zien dat verandering niet alleen gaat over grote beleidsplannen of massale protesten. Het gaat ook over persoonlijke keuzes, over de moed om tegen de stroom in te gaan. Deze drie mensen hebben allemaal momenten gekend waarop ze twijfelden, waarop het moeilijk was. Maar ze zetten door. Omdat ze geloven dat een andere wereld mogelijk is. Dat is misschien wel het belangrijkste inzicht: duurzaamheid begint bij de overtuiging dat verandering mogelijk is. ### Wat kunnen wij leren? Ik denk dat we vaak te snel zeggen 'ik kan hier niets aan doen'. Alsof alleen politici of grote bedrijven het verschil kunnen maken. Maar deze verhalen laten iets anders zien. Iedereen heeft een rol, hoe klein die soms ook lijkt. Het gaat erom dat je jouw eigen manier vindt. Misschien ben je niet de activist die op de barricaden staat, maar kun je wel binnen je organisatie duurzamere keuzes bepleiten. Misschien begin je klein, met je eigen huishouden, en groeit het van daaruit. ### De uitdaging van systeemverandering Laten we eerlijk zijn: systeemverandering is moeilijk. Het kost tijd, energie, en soms voelt het alsof je tegen een muur aan het praten bent. Deze drie idealisten kennen dat gevoel maar al te goed. Toch blijven ze gaan. Waarom? Omdat ze weten dat het alternatief - niets doen - nog erger is. Omdat ze geloven in de kracht van collectieve actie. Omdat kleine veranderingen, wanneer genoeg mensen ze maken, samen iets groots kunnen worden. ### Een citaat om over na te denken Ik las laatst iets wat me bijbleef: 'We hebben niet één held nodig die alles oplost, maar miljoenen mensen die hun steentje bijdragen.' Dat is precies wat deze verhalen laten zien. Het gaat niet om één persoon met alle antwoorden, maar om velen die samen zoeken naar betere manieren van leven en werken. ### Jouw rol in het geheel Dus vraag jezelf eens af: wat is jouw manier? Waar liggen jouw talenten en mogelijkheden? Misschien begin je met iets kleins - minder vlees eten, vaker de fiets pakken, bewuster consumeren. Of misschien ga je het gesprek aan op je werk over duurzamere processen. Het belangrijkste is dat je begint. Omdat elke verandering, hoe klein ook, bijdraagt aan iets groters. Omdat we elkaar nodig hebben in deze transitie. En omdat, zoals deze drie idealisten laten zien, verandering altijd mogelijk is - als je maar de moed hebt om het te proberen.