Klimaatverandering: Waarom we pas in actie komen als het ons raakt

Amanda Moore · 2026-09-13

In de rubriek *De broeikas* schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: voelen we echt meer klimaaturgentie als we zelf last hebben van klimaatverandering? Dat is minder zeker dan je zou denken. ### De illusie van directe urgentie We leven in een tijd waarin het klimaat dagelijks in het nieuws is. Overstromingen, hittegolven, bosbranden – je zou verwachten dat we massaal in actie komen. Maar wat blijkt? Zelfs als we de gevolgen aan den lijve ondervinden, is onze reactie vaak verrassend lauw. Hoe kan dat? ### Waarom we niet in actie komen Het lijkt logisch: als je zelf last hebt van extreem weer, ga je je zorgen maken en je gedrag aanpassen. Maar de realiteit is weerbarstiger. Psychologen noemen dit het 'psychologischeafstand'-effect: we zien klimaatverandering als iets voor later of voor anderen. Zelfs als het water aan de voeten staat, denken we nog: 'Het valt wel mee, het komt goed.' Daar komt bij dat we ons vaak machteloos voelen. Wat kan één persoon nu doen tegen zo'n groot probleem? Die gedachte verlamt ons, in plaats van dat we in beweging komen. ### De rol van gewenning Mensen zijn meesters in gewenning. Na een paar dagen wennen we aan de hitte, aan de schade, aan de nieuwe realiteit. We passen ons aan, in plaats van dat we ons verzetten. Dat is een overlevingsmechanisme, maar het zorgt er ook voor dat we de urgentie niet voelen. > “We zijn niet slecht in het voorspellen van het klimaat, maar wel in het voorspellen van onze eigen reactie erop.” – Jeroen Kraan ### Wat kunnen we doen? Willen we echt iets veranderen, dan moeten we verder kijken dan onze eigen ervaring. Hier zijn een paar dingen die helpen: - Praat erover met anderen. Deel je zorgen, want dat doorbreekt de machteloosheid. - Steun initiatieven die zich inzetten voor het klimaat. Elke bijdrage telt. - Stem op partijen die klimaat serieus nemen. Politiek maakt het verschil. - Verklein je eigen voetafdruk. Begin klein, maar begin. ### Conclusie De klimaatcrisis vraagt om actie, niet om berusting. Juist als we zelf de gevolgen voelen, moeten we ons niet laten verlammen door gewenning of machteloosheid. Het is misschien minder zeker dan je denkt, maar dat betekent niet dat we niets kunnen doen. Integendeel: juist nu is het belangrijk om in beweging te komen.