Lokale Energie Monitor: Groei van Burgercollectieven

Sarah Jenkins · 2026-04-02

Je hoort het steeds vaker, toch? Mensen die zelf de touwtjes in handen nemen als het om energie gaat. Het is geen ver-van-mijn-bed-show meer. Het gebeurt gewoon, in jouw straat, in jouw dorp. Burgerenergiecollectieven zijn bezig met het bouwen van een samenleving die wél tegen een stootje kan. Een die minder afhankelijk is van grote, verre spelers. En weet je wat zo mooi is? Het werkt. De cijfers liegen er niet om. De bijna 700 energiecoöperaties in ons land hebben afgelopen jaar flinke stappen gezet. Ze realiseerden maar liefst 10% meer vermogen uit zonnepanelen. Dat zijn geen kleine projectjes meer, maar serieuze bijdragen aan onze totale energiemix. ### Waarom kiezen mensen voor een coöperatie? Het antwoord is eigenlijk heel simpel. Het gaat om controle. En om gemeenschap. Wanneer je lid wordt van een lokale energiecoöperatie, dan investeer je niet in anonieme aandeelhouders ver weg. Je investeert in de zonnepanelen op het dak van de school om de hoek. Of in het warmtenet dat straks je buurman van het gas af helpt. De winst? Die vloeit terug naar de leden of wordt opnieuw geïnvesteerd in de buurt. Het is energie met een gezicht. ### De concrete resultaten op een rij Laten we even kijken wat er precies gebeurd is. Naast die groei in zon, zijn er ook 23 nieuwe warmteprojecten van start gegaan. Dat is cruciaal voor de transitie van het gas af. En er wordt hard gewerkt aan nieuw coöperatief windvermogen. Dat is belangrijk, want de wind waait ook als de zon niet schijnt. Samen zorgen ze voor een betrouvbaarder systeem. - **Zon:** 10% groei in opgewekt vermogen door coöperaties. - **Warmte:** 23 nieuwe projecten gestart voor collectieve verwarming. - **Wind:** Actieve ontwikkeling van nieuwe coöperatieve windparken. Het mooie is de combinatie. Het zijn geen losse initiatieven meer, maar een beweging die alle aspecten van de energievoorziening aanpakt. Van opwekken tot verdelen. ### De uitdagingen zijn er ook Natuurlijk rolt niet iedereen zomaar de rode loper uit voor een windmolen in de achtertuin. Er zijn zorgen over het landschap, over geluid. De kunst voor deze coöperaties is om de omgeving vanaf het eerste moment mee te nemen in het proces. Niet als lastige buren, maar als mede-eigenaren. Dat vraagt om een andere manier van praten, van luisteren, van plannen maken. Het is trager, maar het levert wel een steviger fundament op. Een lokale energie-expert zei het laatst zo treffend: *'De kracht zit 'm niet in de megawatts alleen, maar in de mate waarin mensen zich eigenaar voelen van de oplossing.'* En dat is precies wat er gebeurt. Eigenaarschap zorgt voor draagvlak. En draagvlak zorgt voor versnelling. ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: leuk voor die groene voorhoede, maar ik heb geen tijd of geld om hierin te duiken. Dat begrijp ik helemaal. Het goede nieuws is dat de drempel lager is dan je denkt. Bij veel coöperaties kun je al voor een paar tientjes per jaar lid worden. Je hoeft geen expert te zijn. Je stemt mee over de grote lijnen, en de dagelijkse uitvoering laten ze over aan een professioneel team. Het is een manier om niet alleen maar consument te zijn, maar ook producent. Om niet alleen de rekening te betalen, maar ook mee te delen over waar die energie vandaan komt. In een tijd waarin alles duurder wordt en de wereld onzeker voelt, geeft dat een stukje regie terug. Een stukje veerkracht. En dat is precies waar die weerbare samenleving over gaat: samen zorgen dat we stevig staan, wat er ook op ons afkomt. De lokale energie monitor laat zien dat we daar, stapje voor stapje, goed in slagen.