Lokale Energie Monitor: Groei Burgerenergie in Nederland

Pieter Smit · 2026-04-02

### Burgerenergiecollectieven versterken lokale samenleving De bijna 700 energiecoöperaties in Nederland hebben het afgelopen jaar een indrukwekkende groei doorgemaakt. Deze burgerenergiecollectieven werken niet alleen aan duurzame energieopwekking, maar ook aan een weerbare samenleving waar bewoners zelf regie voeren over hun energievoorziening. De cijfers uit de meest recente Lokale Energie Monitor tonen aan dat deze beweging steeds meer momentum krijgt. ### Zonvermogen groeit met 10% Een van de meest opvallende ontwikkelingen is de groei van het zonvermogen dat door energiecoöperaties wordt gerealiseerd. Afgelopen jaar werd er 10% meer zonvermogen geïnstalleerd dan het jaar ervoor. Dit betekent dat steeds meer daken van woningen, bedrijfspanden en gemeentelijke gebouwen worden voorzien van zonnepanelen die eigendom zijn van lokale collectieven. Deze collectieve aanpak maakt zonne-energie toegankelijk voor een bredere groep mensen, ook voor wie geen geschikt dak heeft of de investering niet alleen kan dragen.  ### 23 Nieuwe warmteprojecten gestart Naast zonprojecten richten energiecoöperaties zich steeds meer op warmte. Het afgelopen jaar zijn er maar liefst 23 nieuwe warmteprojecten gestart. Deze projecten variëren van collectieve warmtenetten die gebruikmaken van restwarmte uit industrie of aquathermie, tot innovatieve oplossingen voor wijken die van het gas af moeten. Warmteprojecten zijn complexer dan zonprojecten, maar essentieel voor de energietransitie, aangezien ongeveer de helft van ons energieverbruik voor warmte nodig is. ### Coöperatief windvermogen in ontwikkeling Ook op het gebied van windenergie zijn energiecoöperaties actief. Er wordt hard gewerkt aan nieuw coöperatief windvermogen. Dit betekent dat lokale bewoners en ondernemers mede-eigenaar kunnen worden van windmolens in hun omgeving. Deze participatie zorgt voor meer draagvlak voor windprojecten en houdt de opbrengsten binnen de regio. De ontwikkeling van windprojecten vergt vaak meer tijd en investering dan zonprojecten, maar de opbrengst per geïnstalleerde kilowatt is aanzienlijk hoger. ### Financiële impact en lokale economie De groei van burgerenergie heeft een aanzienlijke financiële impact op lokale gemeenschappen. Wanneer energie lokaal wordt opgewekt en de opbrengsten binnen de regio blijven, stimuleert dit de lokale economie. Investeringen in duurzame energieprojecten zorgen voor werkgelegenheid bij installatiebedrijven, adviseurs en onderhoudsdiensten. Bovendien kunnen leden van coöperaties vaak rekenen op een besparing op hun energierekening of zelfs een rendement op hun investering. ### Uitdagingen en kansen voor de toekomst Ondanks de positieve ontwikkelingen staan energiecoöperaties voor uitdagingen. Regelgeving kan complex zijn, en het vinden van geschikte locaties voor projecten vereist zorgvuldige planning en overleg met gemeenten en netbeheerders. De groei van lokale opwekking stelt ook het elektriciteitsnet op de proef, wat soms leidt tot vertragingen bij de aansluiting van nieuwe projecten. Toch bieden deze uitdagingen ook kansen voor innovatie en samenwerking tussen overheden, bedrijven en burgers. ### Hoe kunt u participeren? Bent u geïnteresseerd in deelname aan een lokaal energie-initiatief? In bijna elke regio van Nederland zijn wel energiecoöperaties actief. U kunt lid worden van een bestaande coöperatie, vaak al vanaf een investering van enkele tientallen euro's. Als lid heeft u inspraak in het beleid en deelt u in de successen. Veel coöperaties bieden ook mogelijkheden voor vrijwilligerswerk, zodat u op een praktische manier kunt bijdragen aan de energietransitie in uw eigen omgeving. De Lokale Energie Monitor laat zien dat de beweging van burgerenergie een onmisbare schakel is geworden in de Nederlandse energietransitie. Door lokaal eigenaarschap en participatie ontstaat niet alleen meer duurzame energie, maar ook een sterkere, meer veerkrachtige samenleving.