Lokale Energie Monitor: Groei van Burgerenergie in Nederland

Thomas van der Berg · 2026-04-02

Het is echt bijzonder om te zien wat er gebeurt in Nederland. We hebben het hier over bijna 700 energiecoöperaties die samen aan een weerbare samenleving werken. Vorig jaar realiseerden ze 10% meer zonvermogen, startten ze 23 warmteprojecten en werken ze aan nieuw coöperatief windvermogen. Dat is geen kleine prestatie. Ik denk dat veel mensen niet beseffen hoe snel deze beweging groeit. Het gaat niet meer om een paar idealisten op een zolder. Dit is een serieuze ontwikkeling die ons energiesysteem fundamenteel verandert. En het mooie is: jij kunt er deel van uitmaken. ### Waarom burgerenergiecollectieven zo belangrijk zijn Laten we even stilstaan bij wat deze collectieven precies doen. Ze brengen buurtbewoners samen om lokaal energie op te wekken. Soms met zonnepanelen op daken van scholen, soms met een klein windmolenpark in de polder. Het geld dat ze verdienen, vloeit terug naar de lokale gemeenschap. Ik vergelijk het vaak met een moestuin. In plaats van groenten bij de supermarkt te kopen, verbouw je ze zelf in de tuin. Je weet precies waar het vandaan komt, het is vers, en je deelt het met de buren. Zo werkt het ook met burgerenergie. ### De cijfers spreken voor zich Die 10% groei in zonvermogen vorig jaar is significant. Maar wat betekent dat concreet? Laten we even rekenen: - Als een gemiddeld zonnedak ongeveer 10 kilowatt levert - En er honderden nieuwe projecten bijkomen - Dan hebben we het over serieuze hoeveelheden schone energie De 23 warmteprojecten zijn minstens zo interessant. Warmte is vaak de vergeten helft van de energietransitie. We denken altijd aan elektriciteit, maar verwarming van onze huizen kost enorm veel energie. ### Hoe deze projecten onze samenleving versterken Wat me het meest raakt, is hoe deze initiatieven gemeenschappen sterker maken. Mensen leren elkaar kennen, werken samen aan een concreet doel, en zien direct resultaat van hun inspanningen. Dat creëert verbinding die verder gaat dan alleen energie. Een vriend van me is betrokken bij zo'n coöperatie in Utrecht. Hij vertelde me: "We begonnen met zonnepanelen op het buurthuis. Nu organiseren we ook energiebesparingscursussen en helpen we mensen met isolatie." Dat is het mooie: het begint met energie, maar het wordt veel meer. Het wordt zorgen voor elkaar, voor de buurt, voor de toekomst. ### De uitdagingen waar ze voor staan Natuurlijk is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Deze collectieven lopen tegen bureaucratie aan, tegen complexe regelgeving, en tegen financiële drempels. Soms duurt het maanden voordat alle vergunningen rond zijn. Maar ze geven niet op. Ze vinden creatieve oplossingen, werken samen met gemeenten, en leren van elkaar. Er is een heel netwerk ontstaan waar ervaringen worden gedeeld en successen worden gevierd. ### Wat jij kunt doen Misschien denk je: leuk allemaal, maar wat heb ik ermee te maken? Meer dan je misschien denkt. Je kunt: - Lid worden van een lokale energiecoöperatie - Zonnepanelen via een collectief aanschaffen - Meedoen aan een warmteproject in je wijk - Gewoon eens een informatieavond bezoeken Het kost niet veel tijd, en het levert zoveel op. Niet alleen voor het milieu, maar vooral voor het gevoel dat je bijdraagt aan iets groters. ### De toekomst van lokaal opgewekte energie Ik ben optimistisch over wat komen gaat. Die 700 coöperaties zijn pas het begin. Steeds meer mensen zien de waarde van lokaal eigenaarschap. Ze willen niet alleen consument zijn, maar ook producent. Een quote die me bijbleef van een coöperatielid: "We nemen onze energie niet langer voor lief. We maken hem zelf, en we delen hem." Dat is waar het om draait. Niet wachten tot anderen het voor ons oplossen, maar zelf de handen uit de mouwen steken. Samen zorgen we voor een energievoorziening die niet alleen duurzaam is, maar ook eerlijk en democratisch. Dus kijk eens rond in jouw buurt. Waarschijnlijk is er meer gaande dan je denkt. En wie weet sta jij volgend jaar ook op die lijst van succesvolle burgerenergieprojecten.