Ons energiesysteem ging al eerder op de schop: dit kunnen we leren

Robert Johnson · 2026-10-04

### De broeikas: een blik op onze energietransitie In de rubriek *De broeikas* schrijft klimaatverslaggever Jeroen Kraan elke zondag over wat hem opvalt. Deze week: de huidige energietransitie is niet de eerste die we meemaken. In hartje Amsterdam is te zien hoe we daar vroeger mee omgingen én wat ons nog te doen staat. We staan midden in een energietransitie. Maar wist je dat we dit al vaker hebben gedaan? In Amsterdam ligt een verhaal verborgen dat ons precies laat zien hoe dat werkt. Het is een verhaal van vallen en opstaan, van innovatie en aanpassing. En het mooie is: we kunnen er nog steeds van leren. ### Wat Amsterdam ons vertelt In hartje Amsterdam is een bijzondere plek te vinden: het Energiehuis. Hier zie je hoe onze voorouders omgingen met energie. Van turf tot steenkool, van olie tot gas. Elke keer als een energiebron opraakte of te duur werd, moesten we opnieuw uitvinden hoe we verder moesten. En dat deden we. Elke keer weer. > “De geschiedenis leert ons dat transities niet lineair verlopen. Ze gaan met horten en stoten, met weerstand en doorbraken. Maar uiteindelijk bewegen we altijd vooruit.” – aldus een expert in het Energiehuis. Die woorden raken me. Want ja, onze huidige transitie voelt soms als een berg beklimmen zonder einde. Maar als je terugkijkt, zie je dat we al veel vaker zo'n berg hebben beklommen. En dat we telkens boven kwamen. ### Waarom dit nu anders is Toch is er een verschil. Deze keer gaat het sneller. De urgentie is groter. Klimaatverandering dwingt ons om binnen enkele decennia volledig over te stappen op hernieuwbare energie. Dat is ongekend. Maar we hebben ook meer kennis en technologie dan ooit. - **Zon en wind**: in 2023 wekten we in Nederland al meer dan 20% van onze elektriciteit op uit hernieuwbare bronnen. - **Warmtepompen**: steeds meer huishoudens stappen over van gas op elektrisch verwarmen. - **Isolatie**: goede isolatie kan tot 30% op je energierekening besparen. En dat is nog maar het begin. De techniek staat niet stil. Denk aan waterstof, groene waterstof welteverstaan, en aan slimme netten die vraag en aanbod op elkaar afstemmen. ### Wat jij kunt doen Misschien denk je: wat kan ik nu echt bijdragen? Het antwoord is: meer dan je denkt. Kleine stappen maken een groot verschil. Begin bijvoorbeeld met het vergelijken van je energiecontract. Er zijn talloze energie vergelijkers in Nederland die je helpen om over te stappen naar een groenere en goedkopere leverancier. Vaak bespaar je al snel €200 tot €500 per jaar. - **Stap 1**: check je huidige verbruik. Kijk op je jaarafrekening. - **Stap 2**: vergelijk aanbieders. Let niet alleen op prijs, maar ook op de groenheid van de stroom. - **Stap 3**: stap over. Vaak regelt de nieuwe leverancier de opzegging. En verder? Kleine dingen: de verwarming een graadje lager, ledlampen, deuren dichten. Het telt allemaal op. ### Terug naar de toekomst De tentoonstelling in Amsterdam laat zien dat we al vaker voor grote uitdagingen stonden. En dat we die overwonnen. Niet omdat het makkelijk was, maar omdat we geen keus hadden. En omdat we slim en vasthoudend zijn. Dus als je twijfelt of we deze transitie gaan halen, denk dan aan die eerdere transities. We zijn er nog. We hebben het gedaan. En we gaan het weer doen. Samen. Wil je meer weten over hoe je zelf kunt bijdragen? Begin vandaag nog met het vergelijken van energie en zet die eerste stap.